Tussen stilte en stem

Tussen stilte en stem valt meteen op door het heldere en toegankelijke taalgebruik. De schrijfster kiest voor een eenvoudige stijl, waardoor het verhaal vlot leesbaar blijft zonder aan inhoudelijke rijkdom in te boeten. De roman is bovendien opgebouwd uit duidelijke en doordacht gestructureerde hoofdstukken, waarbij het titelwoord stem als centrale rode draad doorheen het verhaal loopt.

Een van de sterke punten van het boek is de brede historische invalshoek. De auteur besteedt aandacht aan uiteenlopende aspecten van het veertiende-eeuwse leven, gaande van astrologie tot lakenhandel. Ook de historische figuren krijgen een herkenbaar en genuanceerd karakter mee. Zo contrasteert de wijze koning Karel V sterk met de galante maar gevreesde Filips de Stoute, terwijl de hertog van Berry wordt neergezet als een pronkerige edelman, bekend als opdrachtgever van Les Très Riches Heures du Duc de Berry. Daarnaast merk je dat de schrijfster veel van de beschreven locaties zelf heeft bezocht, wat de sfeerschepping ten goede komt.

Het boek roept soms herinneringen op aan de trilogie over de Honderdjarige Oorlog van Thea Beckman. Net als bij Beckman staat een jonge vrouw centraal, waardoor de roman zowel adolescenten als volwassenen kan aanspreken. Toch verschilt Tussen stilte en stem op een aantal belangrijke punten. Het verhaal heeft een meer filosofische inslag en legt minder nadruk op militaire conflicten en veldslagen. Daartegenover staat een grotere aandacht voor de rol en betekenis van vrouwen in de toenmalige samenleving.

Het hoofdpersonage komt door haar onafhankelijke denken en haar vrijmoedige manier van spreken eerder over als een hedendaags meisje dan als een jonge vrouw uit de veertiende eeuw. Tegelijkertijd maakt de auteur duidelijk dat vrouwen in die tijd hun plaats moesten kennen en dat hun bewegingsvrijheid beperkt was. Vanuit literair oogpunt is het echter begrijpelijk dat de schrijfster kiest voor een personage dat de maatschappelijke grenzen verkent in plaats van zich volledig aan de heersende normen te conformeren.

Een voorbeeld hiervan vinden we in hoofdstuk 15, waar het hoofdpersonage een zelfgeschreven gedicht voordraagt in de Sainte-Chapelle. Hoewel zoiets historisch niet onmogelijk is, moet daarbij worden opgemerkt dat in de veertiende eeuw het principe mulier taceat in ecclesia ("de vrouw zwijge in de kerk") nog altijd een belangrijke invloed had. Het was niet uitgesloten dat vrouwen in een kerkelijke context het woord namen, zeker buiten de liturgie, maar dergelijke praktijken waren niet overal vanzelfsprekend of algemeen aanvaard. Dit is voor mij een van de momenten waarop de roman de grenzen tussen historische waarschijnlijkheid en literaire vrijheid aftast.

Al bij al is Tussen stilte en stem een boeiende historische roman die erin slaagt een rijk beeld op te roepen van de veertiende eeuw. Door de combinatie van historische kennis, sterke karaktertekening en filosofische reflectie spreekt het boek een breed lezerspubliek aan. Hoewel sommige aspecten van het hoofdpersonage modern aanvoelen, vormt net die spanning tussen historische werkelijkheid en persoonlijke ontplooiing een belangrijk onderdeel van de aantrekkingskracht van het verhaal.